Μη Μένεις Εκτός mi meneis ektos Μη Μένεις Εκτός Mi Meneis Ektos


Οιδίποδας, ένα σχόλιο για την εξουσία

Α
Α
voidcompany.com
Ποια είναι τα μέσα που χρησιμοποιεί ένας βασιλιάς, που προσπαθεί με νύχια και με δόντια να κρατηθεί στο θρόνο του; Πώς απευθύνεται στους υπηκόους του όταν θέλει να τους γοητεύσει, να τους εμπνεύσει, να τους τρομοκρατήσει, να τους δολοφονήσει; Τι επιχειρήματα αναπτύσσει ένας άνθρωπος για να αποφύγει την αλήθεια;

Ο Οιδίποδας είναι ένα σύμβολο εξουσίας και θα καταστραφεί. Μαζί του θα καταστραφούν το Βερολίνο, η Αθήνα και η Θήβα. Η παράσταση είναι η λεπτομερής καταγραφή της πτώσης.

Δυο ηθοποιοί συνθέτουν μια αφήγηση, σε μορφή δημόσιου διαλόγου, με κύριο άξονα τον Οιδίποδα Τύραννο του Σοφοκλή και εναλάσσονται σε όλους τους ρόλους του έργου. Γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ των αφηγητών είναι τα πρόσωπα του μύθου, που λειτουργούν ως οδηγός της μάχης για την εξουσία.

Οι Γρηγόρης Λιακόπουλος και Ντένις Μεταξάς μας μίλησαν για την ιδέα πίσω από τη σύλληψη της παράστασης και τις αναλογίες με τη σημερινή εποχή.

«Οιδίποδας, ένα σχόλιο για την εξουσία». Μία παράσταση, δύο ηθοποιοί, ένα κείμενο του Σοφοκλή, η φιγούρα του Οιδίποδα, η εξουσία και το κοινό. Ποια είναι τα συστατικά στοιχεία (το DNA) αυτής της παράστασης και ποια η σύνθεσή τους;

Κέντρο της παράστασης είναι ο «Οιδίποδας Τύραννος» του Σοφοκλή. Πάνω σε αυτό το έργο δουλέψαμε και όλα γύρω από αυτό περιστρέφονται. Έχουμε όμως συνδέσει την ιστορία του Οιδίποδα με τα Δεκεμβριανά, με την πολιορκία του Βερολίνου από τους Σοβιετικούς, με την Αποκάλυψη του Ιωάννη, με το λοιμό της Αθήνας του 5ου π.Χ. αιώνα, με αποφθέγματα του Νίτσε, και με πολλές άλλες αναφορές, που βοηθούν, εμάς καταρχάς, να κατανοήσουμε καλύτερα το έργο, και να το συσχετίσουμε με την ανθρώπινη Ιστορία. Εξίσου σημαντικά είναι τα ηχητικά τοπία, παιγμένα live με τον ιδιαίτερο ήχο του theremin, καθώς και τα video που προβάλλονται παράλληλα. Στόχος μας είναι η τελική σύνθεση να είναι στο χέρι του θεατή, και το νόημα να παράγεται από τη σύνθεση (ή ακόμα και τη σύγκρουση) των διαφορετικών στοιχείων (πλοκή, αφήγηση, ήχος, εικόνα).

Τι ακριβώς είναι η VoidCompΑny;

Είναι ένα σημείο συνάντησης. Κάπου εδώ συνηθίζεται να βγαίνουν μανιφέστα και μεγάλες δηλώσεις, αλλά δεν υπάρχει λόγος. Η έκφραση «σημείο συνάντησης» περιέχει όλα όσα χρειαζόμαστε. Κάτι απλό και πραγματικό, χωρίς πολλά πολλά. Άνθρωποι έρχονται, άνθρωποι φεύγουν και το σημείο είναι πάντα εκεί. Μαζευόμαστε γύρω από αυτό και δημιουργούμε αυτό που έχουμε ανάγκη. Διαμορφώνουμε σταδιακά μια αισθητική και την εξελίσσουμε. Πρωταρχικός στόχος είναι να απαντήσουμε στην ερώτηση: "Τί χρειάζεται το θέατρο σήμερα για να επικοινωνήσει;"

Αυτό από μόνο του θέτει κάποιες βάσεις, μας κρατάει σε εγρήγορση, μας αναγκάζει να ψάχνουμε διαρκώς και να προσπαθούμε να καταλάβουμε τις υπάρχουσες κοινωνικές δομές, ώστε να εντάξουμε το έργο μας μέσα σε αυτές. Είναι μια ερώτηση που κρατάει την έρευνα μας συγκεντρωμένη και δεν αφήνει περιθώρια αποπροσανατολισμού, είτε αυτό αφορά στην επιλογή του περιεχομένου, είτε στην επιλογή της μορφής.



Ο Οιδίποδας έχει εκτελεστεί άπειρες φορές. Εδώ, έχουμε μια ακόμη απόδοση του αρχαίου κειμένου ή λειτουργεί το κείμενο αυτό ως απλώς η αφορμή;

Η παράσταση αυτή δεν είναι ούτε εκπλήρωση κάποιας προσωπικής φιλοδοξίας τύπου «πάντα ήθελα να παίξω τον Οιδίποδα», ούτε μια διασκευή τόσο ελεύθερη, ώστε να χαθεί μέσα σε αυτήν το αρχικό έργο. Το συγκεκριμένο έργο το επιλέξαμε γιατί εφάπτεται ακριβώς των θεμάτων που απασχολούν εμάς σήμερα. Και ο τρόπος που δουλέψαμε πάνω σε αυτό, και που το παρουσιάζουμε, είναι ο τρόπος που πιστεύουμε ότι μπορεί να παρουσιαστεί ο Οιδίποδας σήμερα.

Ποιες είναι οι αναλογίες των μέσων που μετέρχονταν οι βασιλιάδες, όπως ο Οιδίποδας, για να παραμείνουν στην εξουσία, και των μέσων που χρησιμοποιούν οι σύγχρονες εξουσίες;

Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, η εξουσία έχει την τάση να γίνεται όλο και πιο συγκεντρωτική, άρα όλο και πιο βίαιη. Ως εξουσία θα πρέπει να ορίσουμε τη δυνατότητα που έχει κανείς να παρεμβαίνει στις κοινωνικές δομές και στις σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών ομάδων.

Άρα τα μέσα για τα οποία μιλάμε είναι οι διαφορετικές μορφές βίας που μεταχειρίζονται κάθε φορά οι κατέχοντες την εξουσία, για να καταστέλλουν την ελευθερία του κοινωνικού συνόλου.

Ο Οιδίποδας, ως βασιλιάς, έχει το δικαίωμα να εκλαμβάνει κάθε πληροφορία που τον προσβάλλει ως προσπάθεια να τον εκθρονίσουν και εκτοξέυει προσβολές, απειλές, «αφορισμούς», εξορίες, δολοφονίες κλπ. Τυφλώνεται από τη μανία του να είναι ο πρώτος τον πρώτων. Έλυσε το αίνιγμα της Σφίγγας και νομίζει πως τετραγώνισε τον κύκλο. (Έχει ενδιαφέρον η απόδοση του Παζολίνι, που δε βάζει τον Οιδίποδα να λύνει το αίνιγμα, αλλά απλά να πετάει τη Σφίγγα απ' το γκρεμό!)

Φυσικά όσο περίεργο και να μας φαίνεται και όσο σκληρό έργο και να είναι ο Οιδίποδας Τύραννος, στην τότε «πρωτόγονη εποχή», τα πράγματα ήταν πολύ πιο light απ' ότι αργότερα. Τα ουσιαστικά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, αρχίζουν στην ουσία με τη συγκέντρωση του πλούτου σε λίγα χέρια. Ό,τι και να έκανε ο Οιδίποδας είναι «οδοντόκρεμα» μπροστά σε γεγονότα που ακολούθησαν, όταν θεμελιώθηκαν μοναρχίες σαν της Μακεδονίας και της Ρώμης. Πόσο μάλλον με τη φεουδαρχία και τον καπιταλισμό μέχρι σήμερα. Ο βασιλιάς της Θήβας δεν είχε και τίποτα σπουδαίο στα χέρια του. Φαντάσου όμως να είσαι βασιλιάς της Ελλάδας, της Περσίας, της Ινδίας, της Αιγύπτου, σχεδόν όλου του τότε γνωστού κόσμου. Φαντάσου να είσαι ο Ιούλιος Καίσαρας. Όλα διογκώνονται προς το χειρότερο. Το αίμα ρέει αφθονο και η δολοπλοκία γίνεται επιστήμη. Πώς αλλιώς να κουμαντάρεις όλο αυτό το πλήθος; Δεν υπήρχε και η google τότε...

Αποδείχτηκε ότι μια μονοθεϊστική θρησκεία κάνει τη διαφορά. Όλα γίνονται πιο εύκολα. Φανατίζεις το λαό και τον προβατοποιείς. Τους αφήνεις να αλληλοσκοτωθούν. Εν τω μεταξύ εισβάλλεις στους άγιους τόπους και θησαυρίζεις.

Ο Μπους βομβάρδιζε για την ειρήνη! Ο Κίσσινγκερ πήρε το Νόμπελ...Το πετρέλαιο έγινε πιο ακριβό. Ο Β' Παγκόσμιος τελείωσε, η Γερμανία ισοπεδώθηκε και οι Γερμανοί βιομήχανοι βγήκαν δέκα φορές πιο πλούσιοι. Το ίδιο γίνεται και στην Ελλάδα τώρα.
Δεν τελειώνουν τα παραδείγματα.

Η εξουσία, για να διατηρείται, είναι υποχρεωμένη να εμφανίζει τον εαυτό της ως σωτήρα, ως ένα Μεσσία, που είναι εδώ για να λύσει τα προβλήματά μας.
Πάντα θα βρίσκει τρόπους να διχάζει το κοινωνικό σύνολο, να το τυφλώνει ώστε να μην μπορεί να δει το συμφέρον του, θα καλλιεργεί φούσκες και american dreams, και φυσικά όταν όλα πάνε στραβά και αρχίζει ο κόσμος να ξυπνάει, θα οργανώνει πραξικοπήματα, θα σπέρνει το φανατισμό και τη μισαλοδοξία κι ύστερα θα αλλάζει λίγο τα πρόσωπα στις καρέκλες, θα ξανατροφοδοτεί με ελπίδα και ξανά απ' την αρχή. Ζούμε για τη διαδοχή.

Ο Οιδίποδας αρνούταν πεισματικά και σχεδόν αυτοκαταστροφικά να δει την αλήθεια για τον υπεύθυνο του λοιμού που ήταν ο ίδιος. Σήμερα έχουμε ένα πολιτικό σύστημα που προσπαθεί να μας βγάλει από μια καταστροφική δίνη, την οποία δημιούργησε το ίδιο. Μήπως έχουμε το ίδιο «έργο»; Ποιες οι ομοιότητες και οι διαφορές;

Το πολιτικό σύστημα δεν προσπαθεί να μας βγάλει από πουθενά. Για να το προσπαθήσει, αφού αυτό δημιούργησε τη δίνη, θα έπρεπε να αυτοαναιρεθεί. Να ακυρώσει τον εαυτό του (sic!), να αυτοκαταστραφεί. Όπως και ο Οιδίποδας, τελικά, δεν έβγαλε τη Θήβα από τη δίνη. Απλά πρόσεφερε ένα στιγμιαίο χαμόγελο. Έφυγε κι άφησε σε κάποιον άλλον την εξουσία. Η διαδοχή έγινε, αλλά η Θήβα συνέχισε να υποφέρει. Ο Ετεοκλής, ο Πολυνείκης, η Αντιγόνη, η Ισμήνη, ο Κρέων συνεχίζουν τον κύκλο του αίματος. Έχουμε λοιπόν το ίδιο έργο, με την έννοια των αλλεπάλληλων διαδοχών που οδηγούν στο τίποτα.

Μιλώντας για το σύμβολο της εξουσίας θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Οιδίποδας είναι τελικά ένα τέτοιο διαχρονικό σύμβολο; Είναι οι σύγχρονοι ηγέτες, σύγχρονοι Οιδίποδες;

Ξεκάθαρα. Με τη μόνη διαφορά ότι σήμερα αυτοεξορίζονται στις Μπαχάμες με όλα τους τα λεφτά στην Ελβετία και στην τράπεζα του Παναμά, πίνοντας μοχίτο σε μια αιώρα. Και το λογαριασμό για τα μοχίτο τον πληρώνουμε εσύ κι εγώ, για να χρηματοδοτήσουμε το μηχανισμό στήριξης της αιώρας.

Προκειμένου να κατακτήσει κανείς την εξουσία, είναι θεμιτή η χρησιμοποίηση κάθε δυνατού μέσου;

Το ποια μέσα και ποιες πρακτικές θεωρούνται θεμιτά, το καθορίζει τελικά αυτός που έχει την εξουσία. Πάντα μπορεί λοιπόν να ισχυριστεί πως ό,τι έκανε ήταν θεμιτό, γιατί ήταν «επιβεβλημένο από τις συνθήκες και την ιστορική συγκυρία». Είναι αθέμιτη αυτή καθ' εαυτή η φιλοδοξία για εξουσία. Και δεν υπάρχουν θεμιτά μέσα που να εξυπηρετούν έναν αθέμιτο σκοπό.

Στη σύγχρονη, ελληνική και ευρωπαϊκή, συγκυρία, πώς μπορεί η απαξιωμένη και αυταρχική εξουσία να επανεγκαθιδρύσει τη σχέση της με το κοινωνικό σώμα;

Είναι απλό. Δεν μπορεί, όσο και να προσπαθεί. Γι' αυτό ζούμε στην περίοδο του υπαρκτού σουρεαλισμού και ακόμα δεν έχουμε δει τίποτα.

*"Οιδίποδας *ένα σχόλιο για την εξουσία"

Χώρος Τέχνης και Δράσης Βρυσάκι
Βρυσακίου 17, Πλάκα
τηλ. 210 - 3210179

Κάθε Δευτέρα και Τρίτη από 12 Νοεμβρίου έως 18 Δεκεμβρίου 2012
ώρα 21.00
γενική είσοδος: 10 ευρώ

ΚΑΤΑΘΕΣΕ ΤΗΝ ΑΠΟΨΗ ΣΟΥ

Αν θες η άποψή σου να συνδεθεί με το προφίλ σου, συνδέσου πριν την καταθέσεις.

ονοματεπώνυμο 
Από 4 έως 60 χαρακτήρες. Τώρα έχεις  0  χαρακτήρες.

τίτλος 
Από 3 έως 60 χαρακτήρες. Τώρα έχεις  0  χαρακτήρες.

περιεχόμενο   λίγος χώρος; γράψε ένα άρθρο
Από 1 έως 1000 χαρακτήρες. Τώρα έχεις  0  χαρακτήρες.

σύνδεσμος (link)


έξι κεφαλαίοι λατινικοί χαρακτήρες χωρίς κενά


Δεν έχεις συμπληρώσει όλα τα υποχρεωτικά (★) πεδία της φόρμας.
Το μήκος του ονοματεπωνύμου δεν είναι κατάλληλο.
Το μήκος του τίτλου δεν είναι κατάλληλο.
Το μήκος του περιεχομένου δεν είναι κατάλληλο.
Η διεύθυνση (URL) δεν είναι κατάλληλη.

 

Ιάσονας Κάντας

Απόφοιτος του τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων κ' Πολιτισμού του Παν... περισσότερα






Η ευτυχία τρουπώνει παντού

Στη υγειά του χρώματος

Bolero

Τρομοκρατία τελικά

Γιώργος Σεφέρης, Μέρες Γ'

Ρατσιστική βία: ώρα μηδέν

περισσότερα


enfo.gr   Web   Wikipedia   Βικιπαίδεια   YouTube


Τούτες τις μέρες ο άνεμος μας κυνηγάει...

Αχιλλέας Αχιλλέως | ΑντίΛογος



ΠΡΟΣΦΑΤΑ / ΟΛΑ          BEST OF          ΤΥΧΑΙΟ ΑΡΘΡΟ          ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Μάουζερ στο Θέατρο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών

ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΕ ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΕΣΕΝΑ.
ΜΗ ΜΕΝΕΙΣ ΕΚΤΟΣ. ΔΩΣΕ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΟ ΔΙΚΟ ΣΟΥ ΧΡΩΜΑ.
ή γράψου στο newsletter 
mobile.enfo.gr + εσύ = bff
εγγραφή / σύνδεση     κοινότητα     λειτουργία     ταυτότητα     ανταπόδοση     προβολή     υποστήριξη     επικοινωνία
Ασφάλεια δεδομένων & πνευματική ιδιοκτησία  |  © 2017 enfo.gr. Με τη χρήση του παρόντος δηλώνεις ότι συμφωνείς με τους όρους χρήσης.